Yousif Jameel Laghari

وڇوڙي جا وهشتناڪ حملا ۽ من اندر لڳل برھ جي باھ هڪ پل بہ سانت سان ويهڻ نٿي ڏي، پر ان جي باوجود بہ آءُ هماليا جيڏا هونسلا رکي تون سان پنهنجي نينھ کي نڀائيندي پئي اچان، تون سمجهي سگهي ٿو تہ هي پورو سماج مرداڻو سماج آهي جنهن ۾ ڪنهن بہ عورت ذات کي ڪڇڻ ۽ لڇڻ جي ايتري آزادي هر گز ناهي جو اُها عورت پنهنجي پيار جي تڪميل يا حاصلات لاءَ پاڻ پتوڙي سگهي هي سارو سماج عورت دشمني جي روايت کي بخوبي وڏي ايمانداري سان نڀائيندو ٿو اچي، ڪجھ ڏينهن ٿيا آهن جو مون ادب پڙهڻ شروع ڪيو آهي، تون مون کي عالمي ادب جا جيڪي ڪجھ ڪتاب ڏئي ويو آهي آءُ انهن منجهان ڪجھ ڪتاب پڙهي چڪي آهيان ۽ ڪجھ ڪتابن جو مطالعو اڃا جاري آهي، آءُ جڏهن ڪتابن کي هٿن ۾ کڻندي آهيان تہ ائين محسوس ڪندي آهيان ڄڻڪ سڀ ڪتاب عورت جي بي وسي ۽ لاچاري جي داستانن سان ڀريل هجن ڪي پل تہ ائين ڀائيندي آهيان ڄڻڪ سڀئي ڪتاب منهنجا سور بيان ڪندڙ آهن، سڀني ڪهاڻين جا ڪردار منهنجي دردن جا حوالا هجن، الاءَ ڇو ڪجھ ئي ڏينهن ۾ اهو يقين ٿي ويو اٿم تہ ڪائنات جي ڪمزور کان ڪمزور تر وجود عورت ذات ئي آهي، حالانڪ عورت جي مطعلق تنهنجو نقطہ نظر ٻيو آهي ۽ تون هميشه اهو ئي چوند...

اُن دنون محبت شدید ہوگئ تھی ہر گلی، ہر راستہ، بس ہی کا نام اور پتہ بتا رہے تھے، اُس کی مہک من میں اس قدر چھا گئ تھی کہ ہر سانس میں اُس کو یاد کرنے بنا سانس لینا بھی گوارا نہیں ہو پا رہا تھا…! میں نے اُس پھولوں کی کلی کے گلی کے چکر لگانے شروع I لیکن جناب زمانہ تو عدم برداشت کا عادی ہے سو لوگ اعتراضات کرنے لگے کسی نے کہا یہ کوئی جاسوس لگتا ہے کسی نے کہا یہ کوئی چور لگتا ہے کسی نے کہا یہ کوئی آوارا لفنگا لڑکا ہے مطلب کہ ہر کسی نے اپنے اپنے عقل اور فہم کے مطابق میرے بارے میں راء قائم کی میں بھی محبت کے نشے میں گرفتار تھا، کسی کی ایک نہ سنی میری محبت کا جنازہ تو تب اُٹھا جب اُس کا پیغام موصول ہوا، لکہا تھا کہ ” آئیندہ کبھی بھی میری گلی میں نظر نہ آنا ورنہ محبت سے ہاتھ دھو بیٹھو گے ي

ڪالھ ڪنهن ڪم سانگان پنهنجي شهر جي آس پاس ۾ قائم ٿيل خانگي اسڪولن ڏانهن ويس ۽ انهن ۾ چڪر هڻڻ جو موقعو مليو، انهي دوران مون جيڪو ڏٺو ۽ محسوس ڪيو اُهو اوهان آڏو پيش ڪريان ٿو سڀ کان اهم ۽ اعلي پهلو آهي، فيڪلٽي، مطلب تہ ڪنهن بہ اسڪول کي هلائڻ وارا استاد، جيتري قدر اسڪول جا استاد تربيت يافتہ ۽ جديد دنيا جي نون لاڙن جي ڄاڻ رکندڙ هوندا، اُهي ايترو ئي سکڻ ۽ سيکارڻ واري مرحلي کي دلچسپ بڻائي ڪري ڪاميابي سان پنهنجي تڪميل تائين پهچائيندا ۽ انهن جي زير دست شاگرد پڻ گهڻو ڪجھ پرائي سگهندا پر پاڻ وٽ اِهو الميو آهي جو ادارو قائم ڪري ان کي هلائڻ خاطر مڙئي ڪجھ درمياني سطع جا بي روزگار تاڙي ڪري انهن کي ڪجھ ڏوڪڙ ڏئي ڪري استاد بڻائي انهن جي مٿان 25 کان 30 ٻارن کي سڌارڻ جو ٺيڪو ڏنو ويندو آهي، صرف ايترو نہ پر انهي ساڳي استاد کان هڪ ئي ڏينهن ۾ پنج يا ڇھ پيرڊ پڙهايا وڃن ٿا تہ جئين کيس اهو احساس ٿئي تہ هو حق حلال جي روزي ڪمائي پيو پوءَ ڀلي ٻارن جو مستقبل تباھ ٿئي تہ ٿي، پرواھ ناهي ٻار ڪجھ سمجهي سگهن يا نہ، پرواھ ناهي سکڻ ۽ سيکارڻ جو عمل تڪميل تائين پهچي يا نہ ٻارن منجھ تخليقي صلاحيتون اجاگر ٿين ي...

حق موجود، جئي لطيف، جئي لطيف جي نگري جئين تہ مون کي اڄ اوهان سان مخاطب ٿيڻ جو هڪ نادر موقعو هٿ آيو آهي جنهن جو مکيہ سبب آهي اوهان سان هڪ ويچار ونڊڻ آهي قابل احترام سائين ڪجھ ڏينهن کان وٺي ڪري آءُ هڪ عمل کي ڏسي رهيو آهيان جيڪو بار بار ورجائجي رهيو آهي، عمل اِهو آهي تہ اسان جا ڪجھ دوست جيڪي ڪالم لکڻ واري ڪِرت سان وابسطہ آهن، انهن دوستن مان ڪجھ دوستن جا ڪالم هڪ ئي عنوان سان مختلف اخبارن ۾ شايع ٿي رهيا آهن، جيڪا ڳالھ قابل فخر هجڻ بجاءَ قابل فڪر آهي ٿي سگهي ٿو متان اوهان منهنجي راءَ سان اتفاق نہ ڪيو پر ان جي باوجود آءُ اوهان کي هتي هڪ ڳالھ سمجهائڻ جي ڪوشش ڪندس تہ ان عمل سان اوهان جي اخبار جي بہ ساک متاثر ٿي رهي آهي، ساک ڪئين ٿي متاثر ٿي اچو تہ اوهان کي ان ڳالھ جي وضاحت ڪري تفصيل سان ٻڌايان سائين منهنجا اگر ڪو مطالعي جو شوقين فرد هر روز ڪالمن کي وڏي شوق سان پڙهندڙ شهر مان 50 روپيہ خرچ ڪري پنج مختلف اخبارون وٺي ٿو فرض ڪريو انهن اخبارن ۾ اوهان واري اخبار بہ شامل آهي، ڇو تہ اڄڪلھ هر هڪ اخبار جي قيمت گهٽ ۾ گهٽ 10 روپيہ ضرور آهي، انهن پنجن اخبارن جي خريد ڪرڻ پٺيان سندس اِها سوچ ڪ...

بہت دنون سے یہ سوچ رہا تہا کہ تمہین خط لکوں، لیکن کبہی فرصت نہین ملتی تھی تو پھر کبہی کبار تیاری کرتے کرتے رھ جاتا تھا، لیکن آج ساری مصروفیات کو خود سے پرے کر کہ تمہین اپنے دل کا حال سنانے جا رہا ہون تیرے بن، میری ساری محفلیں اداس ہین، میرا جاگنا، سونا، رونا، کھانا، پینا، سب کے سب کام تیرے بن ادھورے محسوس ہوتے ہین، مین بہت کوشش کرتا ہون کہ تم کو بھول جاٶں مگر حالات اور واقعات مجھے تم سے جدا ہونے نہین دیتی، میرا من تم سے الگ ہوکر کہین پر بھی نہین لگتا، پوری کاٸنات ایک ویران سا سہرا لگتا ہے میرے دل کا گلشن ویران سا بن گیا ہے، مین خود کو بھول چکا ہو، تم مجھ مین اس قدر سما گٸ ہو کہ اب مجھے ہر طرف صرف تیری ہی صورت نظر آتی ہے، جیسے کہ تم جانتی ہو، میری طبعیت آتشی نہین ہے جس کے وجہ سے مین عام طرح روز کے معاملات مین بہت صبر سے کام لیتا ہون لیکن میری جان تمہین بھولنے کے معاملے مین میرا بس خود پہ نہین چلتا، مین بہت کمزور سا پڑ گیا ہون، تیرے عشق نے مجھے ایک کٹ پتلی سا بنا دیا ہے، میرے ساری عقل، فہم اور دانشوری تیرے عشق کے آگے فیکی سی پڑ جاتی ہے دل ل...

یوں تو کہنے کہ لیے بہت ساری باتین ہیں، یوں تو لکھنے کہ لیے بہت سارے عنوان ہیں، لیکن ہم بھی کیا کرے جناب، حضرت عشق کے ہاتھوں مجبور ہیں، جب سوچنا شروع کرتے ہیں تو سارے خیالات، ساری امنگیں، ساری خواہشیں آپ پے آہ کر ختم ہوجاتی ہیں، آپ ہماری ابتدہ اور آپ ہی ہماری انتھا ہے۔ آپ کے حسن و جمال کی جتنی تعریف کی جاۓ وہ کم ہے، آپ کے ہونٹ، جن کو دیکھتے ہی ہماری ساری عبادتیں، ریاضتیں کم سی محسوس ہونے لگتی ہیں، آپ کے زلف، ہاۓ ہاۓ کیا کہنا جناب…! کوئی بدنصیب ہی ہوگا جو کہ ان زلفون کہ ساۓ سے محروم رہ جاۓ، اسی طرح آپ میرے دل کے گلشن میں ایک رانی کی طرح راج کر رہی ہیں، اور ایک میں ہوں جو کہ آپ کہ آگے ایک غلام ہی سا بنا بیٹھا ہوں دنیا تو حُسن سے بھرا پڑا ہے، مگر اِن آنکھوں کو سواے آپ کہ دیدار کہ وہ سکون کہا عطا ہوتا ہے، پروردگار عالم سے کبھی کبھار شکایتیں کرنا شروع کر دیتا ہوں مگر پھر یکدم ہی یہ خیال آتا ہے کہ جس پروردگار عالم نے مجھے آپ جیسی انمول محبت عطا کی ہے اب اُس سے کیا شکوہ، کیا شکایت، اور پھر اُسی وقت خدا سے شکایت کے بجاۓ شکریہ ادا کیا دیتا ہوں۔

پرائمري سطح کان وٺي، يونيورسٽي سطح تائين گهڻا شاگرد اھڙا ھوندا آھن، جيڪي امتحاني هال ۾ مليل سوالنامي کي پڙھي، ھڪ عجيب قسم جي مونجھاري جو شڪار ٿي ويندا آھن. انھن لا۽ مسئلو اھو ناھي ھوندو ته کين لاڳاپيل سوالن جا جواب نٿا اچن، کين جوابن جي ته چڱي خاصي سُڌ ھوندي آھي، پر ساڻن ھتي مسئلو اھو ھوندو آھي ته کين لاڳاپيل سوال سمجھ ۾ ڪونه اچي سگھندا آھن ۽ ٿيندو وري ائين آھي ته سڀ ڪجھ ايندي به ڪي شاگرد صحيح جواب ڪونه لکي سگھندا آھن، جنھن ڪري سندن نتيجا مطمئن ڪندڙ ڪونه اچي سگھندا آھن. محنت توڙي سچيءَ دل سان پڙھڻ کان پوءِ به کين پنھنجي دوستن توڙي مٽن مائٽن اڳيان شرمندو ٿيڻو پوندو آھي ۽ کين پنھنجي محنت تان اعتبار گھٽ ٿيڻ لڳندو آھي. ھتي ڪجھ مھارتي طور طريقا اوھان جي نظر ڪجن ٿا، جن کي ذھن نشين ڪري، اوھان ڪنھن به امتحان ۾ يقيني مارڪون توڙي گريڊ حاصل ڪري سگھو ٿا ڪلاسز جي شروعاتي ڏينھن کان وٺي، ائين کڻي سمجھجي ته پيپرن جي تياري شروع ٿيندي آھي، جڏهن ته پيپر وغيرہ ڪورس جي پُڄاڻيءَ تي ورتا ويندا آھن، پر شاگردن کي ان ڳالھ تي ڌيان ڏيڻو آھي ته استاد صاحبان ڪھڙي عنوان يا مضمون تي گھڻو ڌيان ڏي ٿو، ڇو تہ ڪور...